Eb en vloed, zout in de lucht, een horizon die nooit ophoudt: de zee laat niemand onberoerd. Deze gedichten over de zee brengen het strand, de branding en het grote water naar je scherm, ook op dagen dat de kust ver weg is.
Ik heb aan het strand
stil gestaan,
de zilte geur
diep in mij opgenomen.
Rimpelend blauw :
de wijde zee,
aan de koperen einder
valt de avond.
Geen windgezucht,
de branding schuimt
een graspieper
kust het strand.
Een krijsende meeuwenzang
zweeft over zee
als een ademtocht
die de avond omarmt.
Nog blijf ik staan
waar zee en hemel
elkaar finaal raken.
Hij zette alle zeilen bij,
Verlegde keer op keer zijn koers,
Nadat zij met de noorderzon
Vertrokken was, uit zicht.
Op de valreep had de boots
De plaat gepoetst,
Hij van de stand van de bazaan
Niet van kon op aan..
Trouwens van de kluiver
Vond hij ook niet veel,
Die kreeg hij zo nooit
In een door hem gewenst gareel.
Nu zwerft hij zonder al jaar en dag
Onder vreemde vlag,
In een oeverloze tocht
Naar verre, mistige onbekende oorden.
Extreem warm weer? Koel helder water!
Herinneringen komen vanzelf voorbij.
Een stranduitje, met meegenomen broodjes
met ei. Frisdrank met bubbels uit een fles...
Tussendoor zomerfruit van divers allooi
Verfrissend, smakelijk, een koelbox voltooit.
Het reikte maar voor even. De rest van de dag
nog gekoeld water te vergeven. Een fritestent
op loopafstand. Later op de middag nog een ijsje.
Daarna alweer huiswaarts, al snel in een veel te
grote file beland. Thuis nog een snelle hap en
zonnebrandmiddel van je lijf afspoelen. Zo'n uitje
bij velen bekend. Maar om nou te zeggen: Om áf
te koelen?
De golven
golven hun beweging,
bewegen tegen rotsen
die als rots in de branding
Bretoense kust zijn.
Op een heuvel aan het strand
staat de fiere zeeden
zijn voeten geklemd
tussen harde rotsen
de luchtige naaldenkruin
wiegt zacht heen en weer
in de zilte luchtstroom
vangt allerlei moegestreden
en pas ontwaakte klanken op
bereisde winden rusten
binnen de prikkende takken
bloemengeuren vol treklust
suizen voort en nemen
verzonken weemoed
en opgewekte daadkracht
samen met zich mee
of bouwen nesten voor zich
aan de jonge twijgen
de ogen van de boom
zwerven over de zee
terwijl golven voor hem zingen
over sterk en hecht tehuis
naast onstuimige wijdte.
de eeuwig klotsende golven
tegen een muur van zand
waar zomers de mensen liggen op het strand
en zich te goed doen aan de golven van de zee
of zonnebaden in de weldaad van de zon
en zich vergissen en verbranden als een kanon
uren lang lopen langs de vloedlijn
tot je weer terug moet lopen om op tijd te zijn
als het strand smaller word door de vloed
en je klaar bent met je eigen gemoed
de boten snijden door de klotsende golven
soms overdekt met golven van schuim
in de verte zie je een zeehondenkruin
die snel in de golven verdwijnt
als het stormt geven de golven minder plezier
schepen vormen dan een speelbal der natuur
menigeen verdwijnt voorgoed in de golven
en zijn in een zeemansgraf bedolven
Dobberend over de woelige baren
Zocht en vond hij de ware
Na ’n schipbreuk, dit was helaas
Op een onbewoond eiland.
Ze hadden negentien kinderen
Toen ze na dertig jaren
Werden gered door een voorbij
Varend piratenschip,
Waarop zij de rest van hun leven
Voeren over de baren.
Er spuit bloed, veel bloed
opzij uit de vissersboot --
De zee wordt vermoord.
Op het goudgele strand
Loopt langs de branding iemand
Op blote voeten door ’t zand,
Lijkt niets is aan de hand.
De waarheid is andre koek,
Want met ’n goede look
Zie je dat hij is op zoek
Naar ’n verloren bikinibroek
In de branding, van z’n hartsvriendin,
Wijl ze had in zwemmen erge zin,
Tot onverhoeds in de woeste branding,
Haar bikinibroekje verloren ging.
Het bikinibroekje was en bleef weg,
Hij zocht zelfs met ’n dreg,
Zij raakte erdoor van de leg,
Zo’n verlies is ’n verschriklijke pech!.
Als de zee mijn woorden kon schrijven
Dan was er veel te vertellen
Als het meisje dat loog over haar gevoelens
Kon laten zien wat ze echt voelde
Dan kwam de zee dichter bij haar
Als het meisje die verdwaalde in haar gedachten
Een uitweg kon vinden
Dan werd het zand net als steen
Niet om haar tegen te houden
Maar om haar de weg te wijzen
Ik eet van twee wallen
Achter mij het vasteland
Waarop ik kan terugvallen
En voor mij een gigant
Die golven steeds vooruitstuurt
Onafgebroken testen ze me uit
Heb er ooit één teruggestuurd
Dat leidde tot een ander geluid
Tot er één met volle kracht
Woedend tegen mij insloeg
Het was de zee die gadesloeg
Toen heb ik me bedacht
Ik heb niet meer geminacht
En erken de zee in haar pracht
Er heeft zelfs een storm gewoed
Maar ik begroette de toevloed
Het was eigenlijk nieuw bloed
Ik kwam hun graag tegemoet
Een schip verdrinkt op zee
De storm duwt het naar onder
Golven doen hieraan mee
In de verte is er iets bijzonder
Een schip is de prooi van de zee
Felle wind, regen en gedonder
De kapitein noemt zich René
Varen in een storm valt niet mee
Een felle straal aan de horizon
Hoop voor degenen in nood
Het is redding die daar ontsproot
Een vuurtoren in het vakjargon
Maar plots geeft een klif zich bloot
En jaagt het schip naar de dood
De schrijver Herman Melville
eindigt zijn verhaal van
de gevreesde witte potvis
die wraakgierig een schip ramt
waarna het snel zinkt
met de woorden
en de lijkwade der zee
golfde weer voort zoals het reeds
duizenden jaren geleden deed
dat schone wijde doodskleed
bedekt verdronken mensen
strijd van leven op dood
door allerlei dieren gevoerd
moedigt nieuw komend leven aan
beschermt kwetsbare wezens
om hen daarna als voedsel
voor rovers te verzorgen
het wonderbare tapijt
vol stille en wilde plooien
weeft zichzelf zonder ophouden
krijgt steeds ander aanzien
blijft altijd wat het is.
De zee is van oudsher het meest bezongen landschap dat we hebben, en wie deze verzameling doorleest, begrijpt waarom: ze is nooit twee dagen dezelfde. Onze dichters schrijven over de kalme zee van een zomeravond, spiegelglad en verzoenend, én over de grijze noordwester die schuimkoppen over de pier jaagt. Over kinderen met emmertjes en over vissers die niet terugkwamen. Over de wandeling langs de vloedlijn die elk hoofd leegmaakt: het gratis medicijn dat elke kustbewoner kent.
In veel gedichten hier is de zee meer dan decor. Ze staat voor het onmetelijke waar je even bij mag staan, voor verlangen naar verten, voor getijden in een mensenleven, eb en vloed als komen en gaan. Daarom worden zeegedichten ook gekozen voor bijzondere momenten: bij een afscheid van iemand die van de zee hield, bij een verstrooiing aan de kust, of gewoon als kaartje voor een zeezieke landrot die te lang niet aan het strand was. Een kort gedicht over de zee past bovendien prachtig bij die ene foto van de zonsondergang boven het water.
Meer buitengevoel vind je bij de natuurgedichten; wie kustplaatsen en eilanden afstruint, leest verder bij landen en steden, en zomerse stranddagen horen bij reizen en vakanties. Neemt de zee ook jou altijd even mee? Laat het schrijven beginnen waar de golven ophouden — en plaats je zeegedicht hier.
