Schuldgevoel is een stille last: het knaagt op momenten dat niemand het ziet. In deze kleine verzameling zetten dichters op papier waar ze mee rondlopen: van kleine nalatigheden tot dingen die nooit meer goed te maken zijn.
Herman Gorter schreef -ik wou
dat ik eens even u kon zijn,
die woorden dacht ik toen ik jou
zag staan in de schaduw van
’t lover van een oude eikenboom.
Jij was zo schoon, zo betoverend
mooi, gelijk de Venus van
Botticelli ik eer zag in Firenze,
nog zo kort geleê, maar
ik ben oud en stram, vol groeven,
dat ik me voor dat gedacht
zonder d’geringste schroom,
ten diepste schaam.
(met dank aan Marjolein de Vos,
NRC 1 augustus 2026)
Joyful peace is the longing of my heart
Tension, guild and shame pulls me apart
The feeling of never being good enough
doesn't ease the way but makes everything tough
Let me accept who I am and can become
Then the tension can go and I can be one
with myself and time without the longing hurt
And can become joyfully peaceful like a new birth
With every second new, no hurt of the past
But a joyful peace that I cherish and can last
It is OK what I was, it is OK what I am today
Who I can be tomorrow is up to me to say
I am allowed to relax, as a child I can play
Ik voel me schuldig, ik voel me rot.
Over de dingen die ik zei of juist oppot.
Over dingen die ik niet heb gedaan of juist wel.
Over geld wat ik met bakken uitgeef en nooit na tel.
Over keuzes die ik heb gemaakt of juist niet.
Over dingen die ik zag, maar het er gewoon bij liet.
Over herinneringen die ik ben vergeten.
Over dingen die me later zijn verweten.
Maar één ding is zeker, ik ben zo toch op mijn best.
Hoe spijtig dan ook dat sommige dingen voorgoed zijn verpest.
Ik leer, ik val, sta op en probeer het nog een keer.
Al doen die klappen soms wel zeer.
De heetste strijden zullen uiteindelijk wel bekoelen.
Zo weet je dat leeft, dat mag je best voelen.
Ik ben nog niet klaar hier, nog lang niet.
Wie weet wat er nog ligt in het verschiet.
Alles stopt, en ik ook,
maar de angst beweegt nog,
trilt door mijn borst,
terwijl de wereld mij verlaat
in een eeuwige seconde van spijt.
Ik weet het nog alsof het gisteren was
Zaterdagavond eisten mijn ouders op
Een kinderoppas vergde enige aanpas
Het was gewoon omdraaien die knop
Eerst samen een frietje met worst
Vervolgens leerde ze me schaken
Opeens had ik wat cola gemorst
Er was iets dat me deed ontwaken
Ze bukte zich met een vod in haar hand
Onverwacht inkijk werd mijn deelgenoot
En ik werd gewaar die innerlijke brand
Ze merkte het op en toonde een lach
Maar plots raakte ik in ademnood
En schaamde mij voor mijn gedrag
Boven de wolken schijnt de zon,
ongeacht of je ’t wilt of niet,
na regen komt zonneschijn,
want ook dat is onvermijdelijk.
Rouw komt na ongewild verlies,
berouw na 'n vermijdb’re fout,
rouw kan slijten met de tijd,
berouw raak je alleen maar kwijt,
als je die oprecht betoond.
Verlies na onvermijdb’re fout,
geeft rouw, wijl berouw
na vermijdb’re fout,
kan leiden tot durend verdriet.
Moet naar boven.
Teveel tijd omgevlogen.
Doen en niet mogen.
Kop in het zand
Die hele handel dogen.
Beloven,
Gelogen vertellen je ogen.
Vertrouwen beroven,
Witbestoven,
Achter de muur geschoven Toeters zogen,
Afstand gekloven.
Heb hier niet voor gekozen.
Gevoelens verdoven.,
Makkelijk in z’n macht gezogen.
Heb je het niet ervaren in levende lijve,
Bek dicht, en hou commentaar voor u eigen!
Momenten blijven gekoesterd;
Herinneringen vervagen;
Maar wat altijd in gedachten blijft;
Zijn onbeantwoorde vragen.
Het waarom;
Welk doel;
Een leegte;
Ontevreden gevoel.
Het maakt mij niet uit;
Hoe de waarheid ook kan en mag zijn;
Al is het een leugen om bestwil;
Verlos mij van de pijn.
Mijn leven is niet compleet;
Ook al ben ik tevreden en kom niets te kort;
Verlos mij van mijn gedachten;
Een antwoord wat schort.
Op de wolken kruipt een kever
hevig ontsteld door volle maan
de onrust in het getij wordt-
te zwaar beladen
Op een volgende dag een-
kans gemist van zomer
wanneer jij komen zou
Kruipend langs de kever
in de wind
bemint als zomer
en eindigt in berouw
Elise©
Ik wil heel graag zijn wie die ander nodig heeft
Wie ik denk dat die ander wil dat ik ben
Ik voel aan wat jij wilt, maar wil vooral dat jij om mij geeft, zonder grens
Om aardig gevonden te worden zorg ik daarvoor en word ik die wens
Ik kan me goed aanpassen en die rol spelen. Nee, die rol echt zijn!
en me er zelfs gelukkig in voelen
Ik ren niet weg voor problemen, denk dat ik ze eerder aantrek, als een hulplijn van 06
De aandacht van vrouwen heb ik altijd gehad. Ik, de redder in nood in tijden van stress
Van sommige maak ik een standbeeld, groter dan de werkelijkheid,
Ik aanbid ze en laat voelen wie ik ben, in mijn rol als boegbeeld van menselijkheid
Een tijd lang ben ik er dan, echt, en kan ik dat ook
Ik wil persé jouw liefde, koste wat kost, totaal bezitten als doel
Maar uiteindelijk kan ik niet meer en laat ik de boel
Dan laat ik je vallen, als een baksteen. Echt waar!
Niet om te kwetsen, maar omdat ik niet anders meer kan
Ik ben op
uitgeholpen
uitgedeeld
Klaar
ik doe niks
- verkeerd!
ik doe alles
- goed!
zo was dat
zo is dat
zo zal dat
nooit aan mij
- liggen!
Het kan toch niet zo zijn dat helemaal niets heeft gedeugd?
Alle kleinigheden dan, getuigend toch wel van vreugd.....
De door jou zo diep gevoelde frustratie dat je leven zo
heeft moeten zijn.....
Zocht jij je niet wat al te makkelijk een zondebok, was dat
terecht en fijn?
Toen het definitieve einde, met een volslagen gebrek aan
harmonie
Het was echt jouw uurtje, ik liet je, maar niet echt zoals ik
het zo graag dan zie
Die tientallen jaren, zomaar even op de schroothoop
gegooid
Ik voel me van de heel fijne dingen, ook immens zo berooid!
Dakoyria, 2020.
Het klinkt werkelijk volkomen idioot;
mensen die ik nota bene zélf ontbood!
Straal vergeten en hoe verwoord ik de
verwarring, daardoor opgeroepen?
Die ellendige bijwerkingen ook, van dat
medicijngebruik...
Trager dan traag reageer ik, maar tegelijk
wel weer zo puik!
Heel veel begrip ervoor krijg ik niet
Ik put me meest uit in duizend en een excuses
Ik schiet er echter niets mee op, kom niet
vooruit
Het ergste is dat ik het in koeienletters in mijn
bureauagenda heb geschreven
Als je vervolgens daarin dan te weinig kijkt...
Vergéten ja en kun je veel naars gaan beleven!
Dakoyria, 2019.
Een goede vriendin zegt telefonisch een afspraak
af Zij heeft griep die haar al teveel narigheid gaf
Ik voel mij wel schuldig, hadden wij niet onlangs
persoonlijk contact? Door mij besmet misschien,
wat je dan wel verwacht?
Gelukkig neemt de ratio het over van mij:
ik denk aan vieze winkelwagens, veel deurknoppen
op rij... Telefoons, afstandsbedieningen en wat dies
meer zij!
Ik voel me wat meer gerust, haar gezondheid houdt
niet bepaald over
Huisartsen draaien momenteel overuren, liefst al
dit geproest wéggetoverd.
Dakoyria, 2018.
waarom??...
ik heb een boete voor het leven ...
waarom toch?
ik dacht dat ik goed was..
waarom dan??
kan ik je nooit meer dragen ????...
wat,
een kindje.. pijn doet het..
waarom ik toch??
ik wil het goed doen..
ik wil het zo graag,
kwets er nog iemand mee..
waarom dan toch..
tranen van verdriet..
tranen van de pijn..
zoiets vergeet je niet..
Er bestaat een verschil tussen schuld en schuldgevoel, en de gedichten hier gaan vooral over dat tweede: het gevoel kan blijven knagen lang nadat iedereen je vergeven heeft, of opspelen over iets waar je eigenlijk niets aan kon doen. De moeder die werkte en zich schuldig voelde, en zich schuldig voelde als ze niet werkte. De zoon die er niet was bij dat laatste telefoontje. De vriend die iets zei wat hij nooit meer terug kan nemen.
Waarom zou je zoiets opschrijven, laat staan publiceren? Omdat schuldgevoel gedijt in stilte. Zolang het onuitgesproken blijft, groeit het; eenmaal op papier krijgt het menselijke proporties. De dichters in deze nog bescheiden verzameling laten zien hoe dat werkt: sommigen vinden schrijvend zelfvergeving, anderen houden het bij eerlijk benoemen, en ook dat is al veel.
Is er iemand aan wie je iets goed te maken hebt, dan vind je bij spijt en sorry gedichten die de eerste stap kunnen zijn. Over de grens tussen goed en fout denken de moraalgedichten verder, en wie stil wil worden bij zichzelf, kan terecht bij bezinning. Draag jij iets mee dat op papier wil? Schrijf het op en plaats het — soms is dat precies het gesprek dat je met jezelf moest voeren.
