Soms is een gedicht een spandoek van woorden. Protestgedichten tegen onrecht, machtsmisbruik en onverschilligheid, geschreven door dichters die weigeren te zwijgen over wat hun dwarszit.
Wat is valsheid?
Valsheid in toon is hoorbaar
Valsheid in geschrifte is niet toegestaan
Valsheid in karakter is niet zichtbaar
Maar blijft iemand achtervolgen tot aan
Het positieve wordt overtroefd
De valsheid krijgt zijn momentum
Wat ooit voor de ander was bedoeld
Laat zich subito zien op het eigen podium
Mensen worden opgesloten
achter muren van de werkelijkheid,
wegkwijnend in lege tijd
met enkel primaire behoeften ingelost,
wandelingen in de tuin als uitzondering,
een haardroger als klein plezier.
Nacht verlicht het lokaal met sleutels
voor de eerste ronde in de slaapzaal,
auto' s belichten de buitenwereld.
Ik heb haar mijn stokoude poppen
gegeven, voorzien nog van eigen
namen In kleuren die de natuur
doen herbeleven
Negroïde of met fraaie blonde lokken
Een heus begrip in die tijd en voorzien
van mini-kleertjes, die mede de aandacht
trokken
Helaas in recordtijd dit zo geliefde speelgoed
gesloopt! Mij als moeder van iets dierbaars
beroofd Mijn vraag waaróm zij zoiets deed?
En zij: omdat jíj me met zoiets mals bestookt
Erna was de moeder een illusie armer!
De jarenlang bestaande poppenkinderen?
Morsdood.
Het wil me dan wat: Haagse hopjes als lekkernij
zomaar definitief uit beeld... Snoep dat ik
geregeld at, door mijn Haarlemse oma gul
gepresenteerd Wat een plezier gaf dan dat!
Wel zo onbestaanbaar dat zij er straks niet meer
zijn... Die zo kenmerkende smaak, zelfs met de
ogen dicht Zo allemachtig fijn!
Weer een stukje nostalgie uit mijn jeugd verdwenen
Ik begrijp oorspronkelijk Haagse mensen in die zin
zo heel goed, zo graag er zelf nog van geproefd en
uitgedeeld. Opnieuw weer eens oud zeer, nog niet
geheeld.
de zoekende sterft
in zijn mond
waar vraag op antwoord
en desillusie huist
de zoekende sterft
in zijn handen
die de eenzaamheid
tastbaar maken
de zoekende sterft
in het licht van de ochtend
dat hem omzwachtelt
als een zwaluw en
in klare tongen spreekt
de zoekende sterft
in zijn kop
waar antwoord op vraag
en wanhoop leeft
de zoekende sterft
in zijn gebed zonder god
waarvan de woorden
verdraaid en de tranen
vergankelijk zijn
de zoekende sterft
in zijn ogen
die net als zijn naam
zonder waarde
of waarheid is
Waaronder gaan wij gebukt
De schreeuwende meute die hakt op de volgzamen, ons als tamme varkens in veewagens veplettert
Waaronder gaan we gebukt
De wandelaars die ellebogend in parkpaden stampen, ons in stekende doornstruiken dwingen
Waaronder gaan we gebukt
De bestuurders die met hoge snelheid snelwegen bevolken, ons op vluchtstroken en in wegbermen wegdrukken
Waaronder gaan we gebukt
De schrijvers die met zwarte inkt bladen bevuilen, ons onze stem van ommekeer ontnemen
Waaronder gaan we gebukt
De in kielen gestoken poldermannen die met hun beesten smijten, ons onze noodkreten negeren
Waaronder gaan we gebukt
We zullen opstaan en onze hoop zal blijven bestaan
De televisie zendt hun strijd niet uit,
geen langdurige reclameteksten,
geen enkel beeld in het nieuws
Kettingen knellen hun polsen,
jute zakken verbergen hun gezichten,
protestborden vertrapt tot ongeordende vuilnishopen
Wanklanken worden door overmacht gesmoord,
alleen ijzeren laarzen marcheren in een wrange melodie,
en de wereld blijft stil
Hij wordt hevig geranseld
met bloedstriemen op arm een benen
Zittend op een kartonnen krukje drukt hij jonge plantjes in potgrond
Bij de laatste knakte het stengeltje
Dat was ook het moment dat een overbuigende gestalte
een donkere schaduw over de zwarte aarde wierp
Nerveus probeerde hij het gehavende stekje
helemaal in de teelaarde te drukken,
om het aan zicht te onttrekken
In schaduwmassa kon hij niets meer zien
en blijft de ontzielde zaailing in zichtsveld van zijn belager liggen
want weet je, het regent buiten
en ik hou niet van natheid
hoeveel kogels ook kletteren
hoeveel raketten ook klateren
er is een stevige wind vandaag
het bloed in de straten
vloeit tomeloos rijk
maar weet je, het is koud buiten
en ik klaag en ik klaag
niet over de doden van vandaag
maar over mijn kleine zorgen
niet over de doden van morgen
of over de miljoenen bommen
die genadeloos en gestaag
uit de lucht vallen vandaag
baby's, kinderen, ouders
de schaduw des doods op hun schouders
maar weet je, het is guur buiten
juist daarom dat ik klaag
al die lijken van vandaag
en die raketten in de lucht
klinken niet luider dan een zucht
uit barre, verre oorden
waar mensen elkaar vermoorden
want weet je, het waait buiten
het is kil en nat
hoeveel granaten ook knetteren
hoeveel mijnen ook kletteren
buiten hoor ik de wind fluiten
en het is gevaarlijk glad
ik denk dat ik me veilig thuis
knus ga installeren voor de buis
en wat ga kijken naar al dat bloed
met een warm kopje minute soep
altijd een tekort aan voedsel
nooit een gebrek aan kogels
altijd een tekort aan liefde
nooit een gebrek aan haat
altijd een tekort aan geld
nooit een gebrek aan miljonairs
altijd een tekort aan oplossingen
nooit een gebrek aan ministers
altijd een tekort aan woningen
nooit een gebrek aan paleizen
altijd een tekort aan vrede
nooit een gebrek aan oorlog
altijd een tekort aan empathie
nooit een gebrek aan uitsluiting
altijd een tekort aan energie
nooit een gebrek aan auto's
altijd een tekort aan daden
nooit een gebrek aan beloften
altijd een tekort aan dokters
nooit een gebrek aan soldaten
altijd een tekort aan groen
nooit een gebrek aan beton
altijd een tekort aan schoonheid
nooit een gebrek aan kitsch
altijd een tekort aan arbeiders
nooit een gebrek aan slechte jobs
altijd een tekort aan integratie
nooit een gebrek aan racisme
altijd een tekort aan wijsheid
nooit een gebrek aan dwaasheid
Ter verdediging
Van de belediging
En de dreiging die voorbij ging
In een Amsterdamse gracht
- Gepleurd -
Haar eer en goede zeden
Die van de vrouwelijke studentes
Haar rechten rap als grap vermaalt tot drab
Een curieuze kruisiging
Door justitie en een officier
Vampier hier het is me wel klier
Even van mijn à propos
Door het sepot
Chapeau
!
of de macht van status en namen
zo alomvattend mogelijk beschrijven
dat doen haar tranen
doch zij vertelt van de zaak A
en van de wezens A tot Z
het ondoorzichtige raam
waarom blijft zij alleen en naamloos
aan ons verschijnen
geen helend oor gegeven
aan daags gebroken stemmen
maar jij weigert aldoor te geloven
in woorden die zwijgen om
te worden ingesloten
1. Weet gij dan wat wij hier in (buurtnaam) aan parkeerleed hebben moeten doorstaan!
2. Met het genoodzaakt elders parkeren en in die gerelativeerde boetes te hebben moeten verkeren…
3. En ook wij rijden milieubewust en verdienen geoorloofd ons bestaan!
4. Of denkt men dan gemeentelijk dat zij hiërarchisch en onherroepelijk hun gang kunnen gaan ?
5. Kon men met ons gewaardeerde stemmen dan niet eerst democratisch overleggen, alvorens de eerste (en/of tweede vergunning) onaangekondigd te ontzeggen…?
6. Wij als gerespecteerde buurtbewoners zijn ook als jullie mensen en participerende medeburgers…
7. Of is dat jullie deugdelijke ambtenaren dan wel of niet ontgaan…?
8. (Oftewel)
9. Laat elk adres dan eens zelf kiezen.
10. Of zij wel of niet hun welverdiende auto.
11. In de voortuin willen laten staan!
............
1.
2. Pro Deo
3. Hoogachtend dan
3 Hier afgesloten en bezwaard.
4 Als zo geschreven door een buurtgenoot.
5 En namens diens gelijkgestemde buurtgenoten.
6 Onze burgerlijke stem collectief hiermee bekrachtigd.
7 En voor wie van ons het vrijwillig wil gaan ondertekenen…?
8 Met elke gerespecteerde ondertekening dan nog eens in gewichtigheid
verzwaard!
9 Vertrouwend in de Almachtige Zijn Tevredenheid te verkiezen en waarlijk dit
verklaart!
Protest en poëzie zijn oude bondgenoten. Waar een demonstratie na een middag voorbij is, blijft een goed protestgedicht jaren zeuren in het hoofd van wie het las. Het geheim zit in de vorm: rijm en ritme maken een boodschap onthoudbaar, en een beeld zegt meer dan een spreekkoor. Onze dichters zetten dat wapen in tegen uiteenlopende doelen: falend beleid, oorlogsgeweld, de uitverkoop van de zorg, onrecht ver weg en om de hoek.
Wat deze gedichten onderscheidt van gemopper, is richting. De dichters hier zijn niet alleen ergens tegen; tussen de regels lees je waar ze vóór zijn: rechtvaardigheid, menselijkheid, een leefbare aarde. Daarmee zijn protestgedichten bruikbaarder dan je denkt: ze worden voorgedragen bij manifestaties en wakes, gedeeld op sociale media, of opgestuurd naar de fractie die het aangaat. Wie zich vooral zorgen maakt om de planeet, vindt medestanders bij de gedichten over het klimaat. Richt je pijl zich op bestuurders en beleid, dan horen de politieke gedichten erbij, en wat er op het spel staat lees je bij vrijheid.
Waar zeg jij nee tegen? Maak er een gedicht van en plaats het — protest begint met één stem die zich laat horen.