We awake? (Hour 19)
We awake five more times to write from the heart
Are we awake after 19 or did we half way start
Almost there the end in sight
We awake with all our might
Sleep doesn't do us part
Though catnap between is smart
We awake?
Over dichten & gedichten
Dichters schrijven graag over hun eigen ambacht: het lege blad, de regel die maar niet wil, het gedicht dat zichzelf opeens schrijft. Hier lees je gedichten over dichten — poëzie over poëzie.
Ervaring (het theater van de dichter)
Als ik mooi formuleer
zeg ik altijd wel iets
dat bekend of waar is
maar liever ben ik precies
met weinig
woorden, gewone woorden
die in het theater
van de snijzaal
uit mijn ervaringen
een waarheid losmaken
iets dat hetzelfde betekent
in andere talen en opzichten
zo algemeen menselijk
dat iedereen erin ingewijd
kan zijn door zijn lichaam
dat van nature niet liegt
maar dat we liever de baas zijn
dan ernaar te luisteren
— Zyw Zywa
[ Steeds verder reiken ]
Steeds verder reiken
mijn gedachten in het licht --
van wijze woorden.
— Zyw Zywa
Etalages
Op het middenplein stromen
mensen met liften uit de grond
of ze landen uit de lucht
Ze kiezen een van de poorten
openen een deur en nog een deur
en kijken rond. Soms vluchtig
En ze kijken verder, gaan terug
om een andere kamer te bezoeken
en meer te zien van alles
dat hier verzameld is
in honderden etalages
met verwijzingen
naar de wereld, de werkelijkheid
die er is en die er was van alles
dat het waard is
om bewaard te blijven
in de stormen van de tijd
en de vluchtigheid van het leven
— Zyw Zywa
[ Ik schrijf wat ik lees ]
Ik schrijf wat ik lees,
want wie eigen woorden spreekt --
wordt niet begrepen.
— Zyw Zywa
De schrijver
Hij kan ’t schrijven
Van rijmpjes niet laten,
Heeft er al veel neergeschreven.
Vond ’t nog leuk bovendien,
Er zijn lezers die ze graag lezen.
Hij schrijft over van alles,
En soms over nog wat.
Hij wordt dat schrijven nooit zat,
Kan er uren aan bezig zijn,
Soms zijn ze leuk, soms niet,
Ook wel eens met venijn,
Of met chagrijn, en
’n Enkele keer over verdriet..
Dichten
Parels voor de zwijnen
Parels in de wijn
Als dichten een gevecht tegen windmolens is
dan storm ik onvervaard
op Rossinante
mijn dromen tegemoet.
Moraal
De dichter heeft zin vandaag,
het gedicht vordert al gestaag.
Al twee strofen neergelegd,
waarin aan rijm en ritme gehecht.
Maar wat wordt nu zijn moraal,
wat moet blijken uit zijn verhaal.
Dat vandaag het zonnetje schijnt,
zijn humeur niet wordt ondermijnd
door chagrijnige regenbuien,
met geklater tegen gevelpuien
en te haastige mensen op straat
schuilend in portieken, kwaad.
De dichter is aangekomen bij
het laatste couplet op rij.
Hij leunt achterover, gaar.
Hij zucht, ik ben nu klaar.
[ Kan poëzie wel ]
Kan poëzie wel
een genre zijn, of is ze --
veeleer een label?
— Zyw Zywa
pufjes poëzie
de scherpe winter rilt in een bocht
door mijn hongerige ribben
waar moeiteloze windvlagen
tussen 't kraakbene karkas slijten
poëzie kuch ik in pufjes rook uit
waarvan de druppels inkt landen op de muur
pretentieus ben ik onder andere(n)
die neerkijken op mijn naïef geslijm
mijn eerste lust schuilt tussen mijn
bevende vingers, krom uit gewoonte
wat is een kunstenaar aldanniet slaaf?
aan zijn passies, en Marlboro als het mag
Een Wereld in enkele Woorden
Ik sla de bladzijde om
De held is niet hij wie is
Hij wil meer dan de horizon
Die houdt het bij hemel en aarde
De bladzijde wordt omgeslagen
Een nieuwe pagina op wit
Dezelfde letters — andere woorden
Tussen de regels door laat zich niet zien
Bladeren gebeurt onhoorbaar
Leegte draagt letters
Onlosmakelijk verbonden met woorden
Voldoende ruimte laten is discipline
Een alinea laat ruimte
Genoeg om ingevuld te geraken
Niet ieder woord staat te springen
Het hart treedt het verstand bij
Dat ene blad houdt stand
Andere bladzijden roepen tevergeefts
Die ene betekenis zindert na
Enkele zinnen omspannen een hele wereld
Droogte
Er zijn nu eenmaal tijden
van droogte
Waarin je van grote hoogte
Neerkijkt op je lijden
Geen letter vloeit er uit je pen
Geen gedachte komt er in je hoofd
De gloed van woorden is gedoofd
Ik vraag mij af wie ik ben
Waarom ? Is dan de vraag
Waar ligt de schuld ?
Of was het toverwoord geduld
en is de droogte over, vandaag.
Papier Denkt Mee
Papier wekt vertrouwen
Woorden worden onthaald
Op het mooiste wit
Op papier kun je bouwen
Een plek voor uitdrukkingen
Op een smetteloze achtergrond
Papier is een vriend
Gids voor benamingen
Een vlakte is niet langer kaal
Papier is een toevluchtsoord
Woorden borrelen omhoog
Het verstand is getuige
Betekenis komt met de tijd
Papier en de tijd
Daartussen woorden
Brug tussen rede en waanzin
Zwart op wit — Daar kan het oog wat mee
Begrijpen zindert na
Een pen trekt het heft naar zich toe
Zwart met wit zijn samen zoveel meer
Maar daar gaat het niet over
Dit gedicht
In stilte schrijf ik dit gedicht,
Althans ik tik het op mijn tablet,
Letter na letter, woord na woord,
Aaneengeregen in strofen.
Jij hebt je slechts te voegen,
Overgeleverd aan mijn wils vinger,
De lezer evenwel, die is vrij,
Kan doen met dit gedicht die wil.
De lezer kan het lezen, of niet,
Kan een maagd zijn of verkrachter,
Noch de dichter noch het gedicht,
Is daarbij een actieve actor.
Doch vorm, inhoud en dichters naam,
Hebben invloed op wie het leest,
Zij zijn de doelgroep des dichters,
Hun appreciatie is waarvoor hij schreef.
Woorden die Beklijven
Dichten is overgave aan het woord
Je wikt en weegt het op een manier
Het is dansen op een dun koord
Een witte leegte in het vizier
Dichten is een woord vrijheid geven
Papier blinkt uit in oneindigheid
Het wil zich met letters verweven
Het is meer dan een formaliteit
Dichten is de taal van de ziel
Het hart is de stille getuige
Klinkt zo onhoorbaar subtiel
Dichten doet vragen oprijzen
Iedere lezer is een ooggetuige
Opzij kijken is jezelf afwijzen
Waarom zou je een gedicht lezen over het schrijven van gedichten? Omdat er geen eerlijker inkijkje bestaat in wat schrijven werkelijk is. In deze verzameling vertellen dichters wat er gebeurt tussen de eerste vage ingeving en de laatste punt: het schrappen, het twijfelen, het wachten op één woord dat alles op zijn plek laat vallen. Wie zelf schrijft, herkent elke regel; wie niet schrijft, begrijpt na een paar gedichten waarom anderen het niet laten kunnen.
Het ambacht van binnenuit
Je vindt hier lofzangen op taal, knipogen naar rijmdwang en writer’s block, en serieuze bespiegelingen over wat een gedicht mag en moet. Voor beginnende dichters is deze pagina stiekem een leerschool: je leest hoe anderen met vorm en inspiratie omgaan, zonder dat het ooit een lesje wordt. Wil je zien hoe streng vorm kan zijn, bekijk dan de haiku’s — zeventien lettergrepen, geen woord te veel. Gedichten die juist over de dichters zelf gaan, staan bij gedichten over dichters, en wie schrijven als kunstvorm beziet, vindt verwantschap bij de gedichten over kunst.
En omdat over dichten schrijven pas echt telt als je het ook dóét: zet je eigen werk online en ervaar zelf hoe het voelt als lezers je regels oppakken.