Oorlog
Oorlogen vol wreed geweld
zoveel doden, mensen
gemarteld en gekweld
geestelijk beschadigd
Ernstig gehavend
ik ben zo ontsteld
Oorlogsgedichten
Oorlogsgedichten proberen onder woorden te brengen wat eigenlijk niet te bevatten is: het geweld van toen en van nu, en de mensen die het moesten meemaken. Onze dichters schrijven over de Tweede Wereldoorlog, maar ook over de oorlogen die vandaag het nieuws vullen.
Meest geliefd in Oorlogsgedichten
Geef Uw vrede
De oorlogen geruchten
mensen die in angst vluchten
Voor bommen wapengeweld
zoveel mensen worden neergeveld
Heer erbarm geef ontferming
geef Uw vrede geef bescherming
Wees barmhartig en nabij
maak ons waarlijk vrij en blij
AI in oorlogsvoering
Geen menselijk geweten dat de trekker haalt,
slechts algoritmes die de doelwitten bepalen.
De drone vliegt autonoom, zijn vliegroute is bepaald
door codes die in milliseconde falen.
De software weegt de kansen van de nevenschade af,
een kille rekensom beslist wie blijft en wie verdwijnt.
Het algoritme kent geen angst, geen spijt, geen straf,
terwijl de as vanzelf achter de error verdwijnt.
Chris h.
De Bloedbeurs : Oorlog als Big Business
De wereld brandt, maar op de beurs blijft alles clean,
waar men met koersen en met mensenlevens speelt.
Elk nieuw conflict voedt de honger van de machine,
terwijl een stijgend aandeel de raketten deelt.
Men telt de winsten na de as van elke stad,
de dood draait mee in een commercieel model.
De kassa rinkelt op het collectieve graf ;
het dividend wast alle bloedvlekken weer glad.
Chris h.
De chaotische wereld
Men spreekt van crisis, van chaos en van schande,
de talkshows raken van hun eigen stemmen overstuur.
Het schijnt dat alle grenzen tegelijk ontbranden,
het einde van de beschaving deelt lakens per uur.
Ik kijk buiten waar een vogel kalm blijft fluiten,
en vraag mij af hoelang die orde nog bestaat.
Terwijl de grote machten elkaar woedend sluiten,
vouw ik de krant op waar de waanzin in te lezen staat,
en hoop maar dat het overmorgen net zo traag vergaat.
Chris h.
Wachten op de nieuwe maan
De oproepen kammen de wijken uit
Ze maken de huizen leger
en mensen incompleet
Ook zonder gesneuvelden lijden we
al verlies, laden we door
de dag seconden
met tijdloze verlangens
en blijven de nachten donker
hoeveel sterren er ook zijn
We wachten op de nieuwe maan
en het levend terugkeren
van de onzen en hun belagers
Geen gesloten grens meer
geen verzwakken en verdelen
om te heersen over niets
dan een vervalste natie
Geen wederzijdse vernietiging
van welvaart en gezinnen
Vlaamse Klei
Modder aan laarzen
Het heeft geregend
Bruin dekt toe
Niet zien is uitstel
Iedere plas is een spiegel
Die boven werd gemaakt
Terugkaatsing is het gevolg
Een blik kijkt liever weg
De lucht is opgeklaard
Het waren niet alleen wolken
Blauw doet dromen
Vergeten zou mooi zijn
De dag doet de verte ontwaken
Een boom dringt zich op
Groen is het mooiste
Het duwt rood naar de uitgang
Donkerrood bruin is nieuw
Aanpassing gebeurde snel
Ze vielen met bosjes
De aarde had het moeilijk
De weefster
Hij vertelt graag, weidt uit
over monsters en nimfen
de praatjes
van een slappeling
die zich heeft bezat
in herbergen en bordelen
Hij is zelfs trots
op zijn gelooide huid
en zijn grijze haren
niet meer de man
op wie ik heb gewacht
Had ik het risico moeten nemen
van orde in huis, een opvolger
die hij zou proberen te vermoorden
zoals hij het de helden heeft zien doen?
Was het maar voorbij, maar
dood wil ik niet, mij rest alleen
berusting, of verbittering
over mijn eenzame leven, nu
met een getraumatiseerde man
die voor altijd in een verre oorlog leeft
MIDDEN-OOSTEN
wat is er nodig om het tij te keren?
Israël plat bombarderen?
of daar gewoon weg halen?
om die oorlogen af te schalen
en als 51e staat in de VS realiseren
Waarom
Gewone mensen willen geen oorlog
Oorlogsleiders plegen bedrog
Een vreedzame wereld
Wordt een slagveld
Het lukt ze telkens weer
Soldaten gaan te keer
Mensen worden nooit wijs
Al is er een Vredespaleis
Wie kan er iets aan doen
Het leger schiet op medici, op brengers
van voedsel en op de roependen
die daar verslag van doen
Het leger schiet op kinderen
die het uit hun huizen verdreef
of er laat verhongeren
Het leger schiet op vluchtelingen
martelt hun lichaam en hun wanhoop
doodt hun vitale organen
Het leger schiet op iedereen
in het niemandsland
tot daar niemand meer is
en niemand van de toeschouwers
meer iets hoeft te doen
omdat het voorbij is
Wat altijd blijft
Ik ken de weg naar het azuur van de lucht
en zoek de rust in haar schaduwloosheid,
niet de drukte van overdrijvende wolken
Mijn droom is vol tegenstrijdigheden,
maar zodra ik ontwaak
strijkt een glimp van een nieuwe dag over mijn hoofd
Ik bezwijk niet voor het purper van de morgen,
maar wel voor het wapengekletter en het eeuwige schreeuwen
De overwinning vergaat, het lijden blijft
In vervallen huizen zoek ik
naar wat er niet meer is
en geef me over aan de haperingen van de tijd
Accuraat
Cijfers hebben me altijd aangesproken
Ik kon bij de kleuters al tot tien tellen
Later deed ik de financiën van de boerderij
Vader had me graag gij de bank gezien
Deze bank kleurt veldgrijs
Cijfers blijven voor mijn ogen dansen
Het kasboek luistert naar mij
Ik hou van de geur van papier
In het oosten is een pletwals op komst
In het westen doen ze niet onder
Cijfers malen daar niet om
Nauwgezet vertrouw ik hen aan papier
Soms laat ik mijn hoofd even rusten
De blik naar buiten brengt ongemak
Ik tel de strepen op de pyjama’s
Ze zijn met velen
Chemisch Zoet
Blauw voelt grauw aan
Wolken zijn dreigend
Zonlicht zou liever wijken
Groen houdt zich in
IJzeren staven naar de horizon
Staal sluit een verbond met eik
Ze hullen zich in stilzwijgen
Ze willen van daarboven niet weten
Bakstenen houden de lippen op elkaar
Er is geluid dat tot nadenken stemt
Bomen zouden liever brandhout zijn
Gras vertoont sporen van rood — veel rood
Rook troont boven alles uit
Aan deze heerser ontkomt niemand
Niemand durft in de buurt te komen
Een parfum van chemisch zoet reist mee
Beschaving naar de uitgang
De leemte is ingenomen
Wat niet benoemd wordt
Hult zich in aanvaarding
Dwaalvlakte
In de schaduw van de nevelen
verrijst een gladgeschoren landschap
waar onthoofden doelloos ronddolen
tussen opgeschoten distels
die hun benen schrobben
Aan de rand staan stoelen, een paar tafels,
dun als vlies
die bij een eerste windzucht oplossen,
en slechts een vervagende schaduw achterlaten,
nauwelijks voelbaar
Sommige dwaalgeesten voelen dauw langs hun schouders trekken,
want zij kennen geen tranen meer
Anderen grijpen naar een glinstering
En weer anderen herkennen elkaar,
draaien steeds sneller in dezelfde kring rond
Een gedicht over oorlog wordt zelden uit afstandelijkheid geschreven. Achter veel gedichten hier zit een verhaal van dichtbij: een vader die nooit over de oorlog sprak, beelden uit het journaal die niet meer weggaan, een geboortestad van vroeger die nu puin is. Juist omdat leden hun eigen werk publiceren, hoor je hier geen bloemlezing van klassiekers, maar stemmen van nu die zich verhouden tot geweld van alle tijden.
Herdenken, aanklagen, hopen
De toon verschilt sterk per gedicht. Er zijn ingetogen herdenkingsgedichten, geschikt om voor te lezen bij een stille tocht of herdenkingsbijeenkomst. Er zijn aanklachten, geschreven in woede om wat mensen elkaar aandoen. En er zijn gedichten van hoop, waarin ondanks alles een uitweg gloort. Voor teksten rond 4 en 5 mei is er een eigen verzameling: Dodenherdenking en Bevrijdingsdag. De tegenhanger van dit thema lees je bij de vredesgedichten, en over wat er op het spel staat gaan de gedichten over vrijheid.
Draag je zelf een oorlogsverhaal mee, van familie, uit het nieuws of uit eigen ervaring? Het mag hier een plek krijgen: deel je gedicht, ook als het schuurt.