Pijn die blijft, lasten die gedragen moeten worden. Deze gedichten over lijden geven woorden aan wat zwaar is: lichamelijke pijn, zielenpijn en het stille volhouden dat daarbij hoort.
Wanneer ik mijn ogen sluit,
lijken alle pogingen tevergeefs.
Aan de buitenkant misschien genezen,
maar diep van binnen blijft het regenen.
Mijn grootste verlangens worden overstemd door banale angsten.
Hoe kan ik dit ooit vergeten?
Kom ik mezelf nog tegen,
of bevrijd ik mezelf slechts voor even?
Dronken diep in gedachten verzonken, dacht ik terug aan een vervlogen tijd,
tevens de reden waarom ik zoveel lijd.
Ze was zo lelijk als de nacht,
Had een karakter, ongehoord,
Altijd had ze ’t laatste woord,
Was uit op één ding: macht!
Ze was gewoon een kreng
En bovendien ook nog eens eng
En geslepen als een vos,
Ze loog er ook behoorlijk op los.
Leugen en bedrog haar levensgezel,
Iedereen haatte haar als de pest,
Kreeg genoeg van ’t eeuwige gekwel.
Hoe het met haar afliep is evident,
Opstand lag voor de hand,
Volk sloeg toe, hard en ongeremd.
Ik zap doelbewust weg van wat me zo
bezwaart... De aardbeving in Venezuela,
die ramp van ongekende aard.
Op mijn netvlies blijven branden zij die
hun kennis en hulp inzetten. Materiaal
dat uit de lucht lijkt te komen vallen.
Maar och, die kinderen, die nog zo heel
kleinen... Dood of zwaargewond. Zelfs vanuit
de verte hoor ik hen gillen en schreeuwen.
Wie bekommert zich nog om een W.K. Voetbal?
Het is maar waar de prioriteiten worden gelegd
Sport op het hoogste niveau komt me momenteel
wel zo mallotig voor...
Geef het volk brood en spelen en je zult hen verder
niet meer horen!
Ik keek op,
Zij hield stop,
Keek op mij neer,
Mijn hart ging tekeer,
Haar neus rees omhoog,
Duidelijk ze er niet om loog,
Ik wist meteen waar ik stond,
Zonder gebruik van d'r mond.
Ik keek bedeesd naar omlaag,
Weggedoken in mijn kraag,
Trillend als’ n espenblad,
Heel erg naar was dat,
'k Zeeg voor d ‘r neer,
Zeker twintig keer,
Toen stond ik paf,
Weer terug bij af.
Gekluisterd aan haar bed,
Zag zij al ’t gedartel en gejoel,
Van kindren, honden en katten,
Alleen het geluid ontbrak.
Buiten was ze nooit geweest,
Wist wel wat ze mist,
Een solutie niet voorhanden,
Lebensraum ontbrak.
Pijn had ze niet, nooit gehad,
Vreugde evenmin,
Spelen met kindren niet gegund,
Het kind zijn ontbrak.
Een blik in de spiegel
Een oneffenheid ontsiert
Humeur onderuit
Een nacht was genoeg
Plannen voor vanavond
Iemand vindt me leuk
Mijn pak is al beneden
Gezicht wil niet mee
Twee wijsvingers
Claimen de oplossing
De huid protesteert
Uitknijpen is geen plezier
Pus ziet het levenslicht
De spiegel toont het slagveld
Een zwelling straalt pijn
De date is verpleegster
Slechts op deze dag
mogen de lamlendigen
water scheppen uit de rivier
Alle andere dagen ligt de rivier
droog
en vechten schaduwen van baljuws
op de kasteeltoren
over de rivierbodem
Dan trekken de lamlendigen verder
naar het modderige meer,
voorbij de omgewaaide kastanjes,
daar staan ze tot hun knieën in het water
en wachten
tot het verdampt
De baljuws achtervolgen hen
op manke paarden,
maar die springen niet
over de omgewaaide bomen
dus wachten zij
tot het water
de lamlendigen verlaat
Ruggen van bejaarde mensen
die hun leven lang
gebukt werkten
tussen bloemen of groenten
dubben over het heden
betreuren hun verleden
de knieën van
onze eigenaars hadden
zich meer mogen buigen
dan wij minder smart gehad
op onze oude dag
hebben we al pijn
bij een beetje krommen
moeten haast dagelijks
gewreven geknepen worden
bovendien ingesmeerd
met een stinkend goedje
uit wervels en rugspieren
klinkt een klaaglied waarin
tegelijk lof zingt
van zwoegen en overgave
aan gewas voor voeding of dier.
effe niet opgelet bij een stap
en zo’n meedogenloze trap
geeft je zó de laatste zet
en zit helemaal niet met
je gestuiter en de klap
Je zegt het niet, maar ik hoor je wel.
Dit is iets wat ik jou niet vertel.
De leegtes die je open laat.
Dat is iets wat mij niet ontgaat.
De bewoording die je te voorzichtig kiest.
Het is alsof onze genegenheid zijn kracht verliest.
Je hebt mij tot op het bot gekrenkt.
Al is er niemand die jou ervan verdenkt.
Je zult dit niet weten, zien of voelen.
Ik wou dat ik dit gevoel van mij kon afspoelen.
Heb mijn ogen er te vaak voor gesloten.
Ik vrees dat het kruid al lang geleden is verschoten.
Af en toe dwaal ik in mijn gedachten verder door,
totdat ik even helemaal niets hoor.
Alsof de piep in mijn oren een schuilplekje gevonden heeft,
de piep die stiekem altijd aan mijn gedachten kleeft.
De ruis van het geluid dat een tijdje voor het filter blijft hangen
en je even niet je best moet doen om de trillingen niet op te vangen.
Even zolang tot je vergeet dat je niet over niets nadenken kunt,
je de gedachten tot in het kleinste puntje verdunt.
Niet wetend dat je alles om je heen op het moment niet opslaat
en de piep voor nu niet bestaat.
Sommige mensen begrijpen niet
dat zelfs de sterksten kunnen bezwijken.
Niet omdat ze zwak zijn,
maar omdat ze te lang sterk moesten blijven.
Jarenlang dragen,
zonder pauze, zonder vreugde,
zonder iemand die zei:
nu mag jij even rusten.
Sterk zijn wordt dan geen keuze meer,
maar een overlevingsstand.
Tot het lichaam en de geest
zeggen: het gaat niet meer.
En dan breekt iets.
Niet uit zwakte,
maar uit uitputting.
Van rots naar scherven—
is dat fout?
Nee toch?
Wanneer iemand diep zinkt,
zo diep dat alles te zwaar wordt,
dat zelfs zorgen voor jezelf
onbereikbaar lijkt,
zeggen mensen:
die zoekt aandacht,
die is lui.
Hoe kan je zo spreken
als je nooit daar bent geweest?
Als je nooit wakker werd
met een hoofd dat brandt
en een lichaam dat leeg is?
Ja, er is verdriet dat komt en gaat,
een verlies dat pijn doet
maar kan genezen.
Dat bestaat.
Maar er is ook pijn
die zich opstapelt,
jaar na jaar,
zonder ademruimte,
zonder einde.
Een leven waarin je nooit leefde,
maar telkens weer overleefde.
Dat is iets anders.
Dat snijdt dieper.
Voor wie gezond is
klinkt het vreemd:
Hoe kan je jezelf niet verzorgen?
Maar geloof me—
in een zware depressie
ben je niet alleen mentaal kapot,
maar ook fysiek leeg.
Elke beweging weegt tonnen,
elke dag is een berg.
En toch blijf je hier.
Adem na adem.
Dat is geen luiheid.
Dat is vechten
met de laatste krachten
die je nog hebt.
Welke loterij heb ik gewonnen?
Dat ik weer op dit kruispunt sta
Ben de tel kwijt geraakt
Schor klinken mijn schreeuwen om hulp
De echo's zonder geluid
Mijn stem is op
Mijn arm rijkt uit
hoor je me wel als ik fluit?
Lijden is van alle tijden, maar erover praten blijft moeilijk; de omgeving wil graag dat het weer goed gaat, en de lijdende mens wil niemand tot last zijn. Een gedicht doorbreekt die stilte. De dichters hier schrijven over chronische pijn en slepende ziekte, over geestelijke nood, over het lijden aan het leven zelf, en over de vreemde waardigheid die in dat alles kan schuilen. Deze verzen troosten niet door het lijden weg te poetsen, maar door het serieus te nemen.
Wie deze bladzijden leest, zoekt vaak herkenning voor zichzelf of begrip voor een ander. Aangrenzende thema’s kunnen daarbij helpen: bij ziekte staat het lichamelijke lijden centraal, bij verdriet de emotionele pijn. En wie na het donker toch een hand zoekt om vast te pakken, vindt die bij troost en bemoediging en bij de gedichten over hoop.
Bijna vierhonderd dichters legden hun last even neer door hem op te schrijven. Als jij iets draagt dat te zwaar wordt voor stilte, mag het hier in woorden. Gedeeld dragen draagt lichter.
