Een haiku schrijven: uitleg, voorbeeld en oefening
Een haiku is een kort gedicht dat je aandacht op een klein moment richt. Je hoeft er geen verhaal in samen te vatten. Kijk goed, kies één waarneming en geef de lezer ruimte om zelf iets te voelen.
Wat is een haiku?
De haiku komt uit Japan. In het Nederlands wordt hij vaak geschreven in drie regels met vijf, zeven en vijf lettergrepen. Dat is een bruikbare vorm om mee te oefenen. De Japanse klankeenheden zijn niet precies hetzelfde als onze lettergrepen; ook Nederlandstalige dichters wijken soms van het patroon af.
In traditionele haiku speelt de natuur of het seizoen vaak een rol. Twee waarnemingen kunnen naast elkaar staan, met een kleine omslag ertussen. De kracht zit in het precieze beeld, niet alleen in het tellen.
Een voorbeeld in vijf, zeven, vijf
een mus schudt zijn veren uit
de tak wiegt nog na
De eerste regel telt vijf lettergrepen: re-gen / op / het / dak. De tweede telt er zeven: een / mus / schudt / zijn / ve-ren / uit. De laatste telt er vijf: de / tak / wiegt / nog / na.
Je ziet eerst de regen, dan de beweging van de mus en ten slotte wat er achterblijft. Er staat niet welk gevoel je daarbij moet hebben. Dat mag de lezer zelf ervaren.
Schrijf je eigen haiku in vier stappen
- Kijk naar een klein moment. Bijvoorbeeld een blad aan je schoen, een slak op het tuinhek of condens op een raam.
- Noteer wat je werkelijk ziet. Schrijf eerst één gewone zin. ‘Op de lege schommel ligt een nat blad’ is concreter dan ‘de herfst maakt me verdrietig’.
- Verdeel het beeld over drie regels. Zoek naar een kleine verandering of een tweede detail. Gebruik het patroon vijf, zeven, vijf als oefening.
- Lees hardop en schrap vulwoorden. Voeg geen ‘heel’, ‘zo’ of ‘wel’ toe alleen om het aantal lettergrepen te halen. Zoek liever een andere formulering.
Moet een haiku rijmen?
Nee. Bij een haiku draait het om de waarneming, de klank en de verhouding tussen de regels. Eindrijm is daarvoor niet nodig. Probeer gewone woorden te gebruiken die precies bij je beeld passen.
Een oefening voor vandaag
Ga vijf minuten bij een raam staan. Schrijf drie dingen op die bewegen en drie dingen die stilstaan. Kies uit elke groep één detail en zet ze samen in drie regels. Maak daarna een tweede versie waarin je de volgorde omdraait. Wat verandert er?
Bekijk ook de haiku van dichters op deze site. Gebruik hun werk om verschillende mogelijkheden te ontdekken en schrijf vervolgens vanuit je eigen waarneming. Als je jouw haiku instuurt, kies je in het formulier de rubriek Haiku.
Probeer het met je eigen woorden
Schrijf een eerste versie en plaats je gedicht op Dichters.nl. Meedoen is gratis. Je kunt je tekst ook als concept bewaren en later verder schrijven.