Hittegolven, hoosbuien en een aarde die om aandacht schreeuwt. Deze gedichten over het klimaat en klimaatverandering verwoorden wat de opwarming met mensen doet: zorg, woede, schuldbesef en toch ook hoop.
Ik ben vrijwel al in de herfstsfeer.
Ik vond zomaar in ons flatgebouw twee
natuurmagazines die ik graag dan wel lezen
wou.
Zomaar heb ik mijn interesses plotseling
verlegd. Ben ik over andere onderwerpen
wat uitgezegd? Door veel te veel droogte en
hitte deze zomer veel teveel aan natuur het
loodje gelegd.
Toch bleef er nog over als je goed zocht.
Geregelde regenbuien hielpen wat en voor-
dien al werd voorzegd<
Is de hitte nu voorbij
Zelfs met regen zijn we blij
De herfst komt dichter bij
We weten wat er gaat gebeuren
Bomen krijgen andere kleuren
Het gaat ook anders geuren
Een milde temperatuur
Bezorgt ons aangenaam uur
En genieten van natuur
Isaac
We zijn verhuisd
al zal dat niet helpen
tegen de vluchtelingen
die als daklozen
ons zullen nareizen
Wat zal het verschil zijn
tussen ons en onze gasten
als we goedschiks of kwaadschiks
de kamers en het eten delen?
Nood verbroedert
maar dan moet iedereen wel
zijn privacy hebben, anders wil je
zoals in een grote familie
alleen maar ontsnappen
aan elkaar
Op de drieëntwintigste mei dit jaar
Werd het bij mij dit jaar voor het eerst
Boven de dertig graden en er
Volgden nog vele tropendagen meer.
Op zesentwintig juni was
De warmste dag ooit, bij mij
Zevenendertig graden en nog een half.
Daarna volgden nog veel tropische
Dagen. Vandaag wordt de zesendertig
Net niet bereikt, dus het record
Van juni dit jaar niet geëvenaard.
heel NL in de klimaatboot
dus sta je een keer bloot
aan een koperen ploert
die straalt, brandt, loert
en trots is op code rood!
Ongekende hitte in ons land,
Wat is er aan de hand,
Climate change ontkenners
Begrijpen er niets van.
Het is volgens wetenschappers
Door een hittekoepel,
Onverklaarbaar fenomeen zonder
Sprake is van climate change.
Gaat in de toekomst vaker komen,
Vraagt veel meer energie,
Door de airco’s voor de welgestelden,
Armen alleen een pierebadje.
Hittestress woord van ’t jaar,
Wordt een toekomstig doodgewoon,
Voor d’armen alleen dood,
Zullen aan d’hittestress niet wennen.
Het is warm, eigenlijk is’t heet,
Voor het eerst code rood,
Levensbedreigende hitte,
Tis maar dat je ’t weet,
Dat je niet vergeet
Je in te smeren,
Veel te drinken,
Zo min mogelijk kleren,
En vooral rustig aan,
Dat voorkomt veel leed.
De zon wil streng heersen
verdrijft alle wolken
laat aan het effen blauw
haar plaaglust glanzen
denkt wellicht de grond
te doen barsten en planten
tot vodjes doen krimpen
zorgt voor eindeloze dorst
het onweer van de nacht
daalt neer als weldoener
donderslagen berispen
de algehele droogte
bliksems blinken op
als lichten vol blijde hoop
regendruppels tikken
als ver klinkend tromgeroffel
hun overwinningsklank bezingt
verjaagde zucht.
In het donker en in de nacht
je ziet helemaal niets alleen maar zwart
het enige wat we zien is het klimaat
dat alleen maar achteruit gaat
alle uitstotingen in de natuur
en dan nog de temperatuur
die daalt alleen nog maar
wat word dat toch heel zwaar
let nu maar heel goed op
want anders word het een grote flop
gooi geen afval op de grond
zo blijft de wereld mooi gezond
Sneeuw en ijs in deze tijden,
alleen met kerst kan het mij verblijden,
we zijn niet echt gemaakt,
voor winters lijden.
L.G
Op de verminkte zijtak
hoef ik me niet te laten
bedwelmen door de hars
om overal in de boom
de mensenschemering
te zien, hun kabels
door de wortels heen
gehakt, hun kunststoffen
uitgezaaid in de aarde en de zee
en om het huilen te horen
dat in mijn adem stokt
het verdriet om het negeren
van de gevolgen van wat we denken
nodig te hebben, ach, hoe sober kan ik
leven om niet medeplichtig te zijn?
Er zijn geen bomen meer,
alle geveld door de laatste wind
Hun stammen drukken nu zwaar op de aarde,
benemen haar de adem,
ze bezwijkt bijna onder hun logge gewicht
Er is geen regen meer
om hen langzaam in vergetelheid te laten vergaan
Al het water is diep in haar schoot gezakt,
van binnenuit droogt ze steeds verder uit
Ze wringt nog de laatste druppels uit verdorde bladeren
en wacht bij dageraad op de dauw,
maar die blijft steeds vaker weg
Het strandzand is opgezweept,
torenhoog in de lucht gewerveld
De wind zelf gegeseld door het scherpe zand,
slaat in razernij om zich heen
Witte wolken pakken samen, vormen een schild voor het belegerde zwerk,
geven alleen kwetsbare vogels een veilige toevluchtsoord
Haarstig verzamelen ze al het hemelwater
en laten het, vergezeld met bliksemschichten,
als een ziedende stortvloed neerdalen
om de hemelbedreiging te bezweren
Op het Noordzeestrand beuken boze golven,
huilend woest als wilde wolven,
strooien wit zand in de duinen
en de naastgelegen villatuinen
Wild schuim, door een onstuimige wind opgezweept,
tot in verre woonwijken meegesleept,
legt een beweeglijke grauwe sluier
over de daken als een ongewassen luier
Als de Noordzee zich terugtrekt in haar eindeloze schaduwwereld
en het zand weer langzaam indommelt,
vegen de mensen het schuimtapijt van de straten,
verwijderen gelaten
het overvloedige zand uit hun tuinen
en uit de duinen
Het klimaat is misschien wel het grootste verhaal van deze eeuw, en toch blijft het vaak abstract: grafieken, toppen, doelen. Een gedicht over klimaatverandering doet wat cijfers niet kunnen: het maakt de kwestie voelbaar. De dichters hier schrijven over smeltend ijs en verdroogde zomers, over kinderen die straks de rekening krijgen, over de spagaat tussen vliegvakantie en geweten. Niet zelden met woede, soms met galgenhumor, en regelmatig met de koppige hoop dat het tij nog keren kan.
Het thema heeft duidelijke buren. De bredere zorg om vervuiling en natuurbehoud vind je bij de milieugedichten, de liefde voor wat er te verliezen valt bij de natuurgedichten. Wie van woorden actie wil maken, herkent zich in de protestgedichten, en de diepere vraag hoe de mensheid wakker wordt, speelt bij bewustwording.
Ruim honderdvijftig dichters staken hun bezorgdheid al in verzen in plaats van in zuchten. Wat doet de veranderende aarde met jou? Laat je stem horen — óók poëzie is een vorm van actie.
