Familie kies je niet, en juist daarom zegt ze zoveel over wie je bent. Deze familiegedichten gaan over de band die je meekreeg, over ouders, broers en zussen, en over hoe belangrijk familie kan zijn, met alle warmte en schuring die erbij hoort.
Meisje toch,
Een trillend hartje en angst.
Op mijn bangst hoorde ik jouw woorden:
“Eenmaal weg, hoef je niet terug te komen.”
Deze deur is dicht.
Ik voelde het gewicht —
de pijn in mijn borst,
van nergens anders kunnen zijn.
Groot en machtig was jij,
en boos op mij.
Bang en klein was ik,
niet alleen van de schrik.
Papa is boos,
en ik ben zeven,
en volledig aan het beven.
Als ik haar bekijk nu en in het heden
Zie ik op de achtergrond het verleden
En wordt mijn blik steeds weer gericht
Op haar open en vrolijke gezicht
Die met heldere en indringende ogen,
Die stralend maar ook heel bewogen
Mensen om zich heen konden bekijken
En daarbij zou ze ook echt niet wijken
Om hen eerlijk haar mening te geven
Wat zij dacht over het dagelijks leven
Toch was er iets waar zij bij stil stond
Waarin zij haar mooie doel ook vond
Waar zij toen en nu haar energie gaf
En nog steeds sta ik daarover paf;
Het welzijn van haar medemensen
Allemaal met hun eigen wensen
Ook al gebruikte ze haar eigen taal
Binnen de context van het verhaal
Maar zo was haar hele doen en laten
Waar velen nog smakelijk over praten
Zus je bent voor mij een super zus
Hierbij een geschreven dichterlijke kus
Morgen raakt de tijd jouw naam opnieuw,
een datum die blijft fluisteren in ons hart.
Hier beneden zouden we kaarsen branden,
vieren dat jij al vierenveertig lentes droeg.
Maar jij woont in die stad boven de wolken,
waar dagen geen einde kennen
en licht nooit dooft.
Toch ben je hier.
In elke adem van de wind,
in elke stilte tussen onze woorden,
en al weken -
daar is die vlinder weer,
licht en teder,
die ons steeds weer passeert
alsof jij zegt:
“Ik ben er nog, Pa… Ma… ik ben dichtbij.”
We voelen je,
juist nu de dag nadert
die ooit zo vol leven was.
En jij -
jij viert verder,
in een bestaan zonder grenzen,
waar liefde alleen maar groeit.
Ooit,
ooit staan we weer samen,
zonder afstand,
zonder afscheid.
Voor altijd verbonden,
in alles wat was,
en alles wat nog zal zijn.
Op het strand
Tenen in het zand
Handen in elkaar,
Waar is de popcorn?
Vraag je mij.
Ik kijk opzij
En zie een hele grote wolk.
Daar zeg ik.
Een popcorn wolk,
Volg mij maar,
Er zit vast een hoop popcorn in.
We pakken elkaars hand
En stijgen op
Op weg naar de wolk
Het strand steeds verder,
De mensen steeds kleiner,
De zee nog net zo blauw.
Ik hou van jou,
Zeg ik.
En ik van jou,
Zeg jij.
En dan verdwijnen we...
In de wolk....
Pop pop pop
Op op op
Lossen we op in de lucht.
Als popcorn in de pan
Poppen we nog wat na,
En dan is het gebeurd.
We kijken naar beneden
Nu wolk in plaats van mens.
We glijden voorbij het strand,
Over het land, het groen en de steden.
We kijken naar beneden
En beseffen:
Daar waren wij.
Nu zijn wij hier.
Net zo
Of evenzo tevreden.
Terwijl mijn vader een basaalcarcinoom
Als een gnoom op zijn huid onthaald,
Dwaalt mijn hoofd en hart af,
Naar de betekenis van mijn vader in mijn leven.
Zo autonoom, zo echt, iets wat niet zonder mij is,
Een vis, zijn sterrenbeeld,
Gevoelig, natuur, zo basaal als zijn carcinoom.
Basaal staat op zijn huid geschreven.
Tussen Passiflora en Lathyrus,
Papaver en Afrikaanse Lelie,
Zijn rust en stilte als een ongenode gast. Liever was hij een prater
Voor het vrouwen schoon,
Dat hem omringt in zijn leven.
Perfectie voor mij alom,
Kan ik mij niet zonder hem denken.
Hij het stempel, ik het kussen,
Een afdruk van zijn zijn,
Zo oprecht, zo authentiek.
Mijn vader is mijn vader,
Zoals hij, is er geen één.
Vandaar dat ik niet snap,
Wat die gnoom komt doen,
Mijn vader is mijn vader,
Daar blijft die gnoom vanaf.
Na zijn overlijden zoeken
we over de leegte heen
elkaars warmte
Rituelen zijn te koud
voor onze ziel
We blijven dichterbij
in de onderstroom
waar we zij aan zij
verder groeien
Hij is waar hij was
midden in de kring
naast de open plek
die we beschutten
met de bloemen die
we hier laten bloeien
Mijn familie is de wereld
in het klein. Stop!
Draai het om: de wereld
is een huis vol snuiters
die ik gelukkig niet vaak zie
maar op een feest zou missen
als we niet compleet zijn
want mijn hart staat open
mijn kamers zijn leeg
genoeg om te ontvangen
en mijn mond loopt niet over
om gasten te vullen
met opgesmukte eigendunk
Kom, neven en nichten
elkaar ontmoeten
wie jullie ook zijn
A journey to my great grandmothers great grandmothers land
A history I knew nothing of and just came to understand
After moving far away to where I always grew and lived
A journey truely wonderful, for health a truly gift
I didn't know we came from here, per coincidence I came
A journey to the mothers of my mothers mother mother mothers fame
A journey back in time,
and now it's also mine
Mijn moeder is al heel lang dood,
Nog veel langer geleê
Ik voor ’t laatst zat op haar schoot,
Zij zachtjes in mijn oren
't Wiegenliedje zong:
‘Vrijen, vrijen, vrij-ij-ij-en,
Vrijen, vrijen, vrij-ij-ij-en’.
Ook de moeder van mijn kinderen
Is al heel lang niet meer,
Maar de herinneringen aan weleer,
Zitten in mijn hart geborgen,
Daar zitten beide moeders tesaam,
Daar wordt dat gedoogd.
Er zijn dagen dat hij lacht
Alsof de wereld licht is
Alsof de zon altijd schijnt
Alsof er niets kapot kan gaan
Maar die dagen
Die dagen zijn niet voor mij bestemd
Zijn stem wordt anders
Korter
Scherper
Harder
En valt stil
Elk woord is te veel
De wereld wordt zwart
Hij wordt zwart
Alsof de zon niet meer bestaat
Ik zoek naar een lach
Een lach die anderen wel krijgen
Een lach verstopt achter een muur
Een muur die schreeuwt
Schreeuwt van pijn
Schreeuwt van angst
Een angst die niemand ziet
Een angst die alles raakt
Ook mij...
Wat doe ik verkeerd
Ben ik te veel
Ben ik niet goed genoeg
Of mag ik mezelf niet meer zijn
Ik blijf zoeken
Totdat ergens een deur opengaat
Hoeveel deuren komen nog?
Elke deur wordt zwaarder
En achter elke deur zit hetzelfde zwart
Zit er nog wel een lach?
Een lach die ooit voor mij was
lieve papa
ons huis
ooit vol
nu:
deuren op slot
meubels verkocht
wist je niet
dat ik je zocht?
Opa gaat 's middags
bij de stal staan, dan zingt hij --
de koeien erin.
twintig febuari — achttien
twintig febuari
drie levens tegelijk begonnen
maar niemand zag toen
dat ik degene zou zijn
die stil leerde dragen
ze zegge dat een drieling nooit alleen is
dat je altijd iemand hebt
maar ze vertelle nie
dat je ook kan verdwijnen
tussen twee andere verhalen
ik werd snel groot
nie omdat ik dat wou
maar omdat het precies zo hoorde
ik werd de sterke
de mondige
degene die zei “komt wel goed”
zelfs als ik het zelf nie geloofde
thuis was er liefde
echt waar
twee warme ouders
een broer die er was
maar toch voelde het soms
alsof aandacht iets was
dat ik moest verdienen
in plaats van krijgen
ik zweeg daarover
want misschien zat het in mijn hoofd
misschien was ik gewoon ondankbaar
dus ik beet op mijn tanden
zoals ik altijd deed
middelbaar kwam
nieuwe mensen
nieuwe plekken
en niemand kende mijn verhaal
en dat voelde eerst als vrijheid
alsof ik even gewoon ik kon zijn
zonder rol
zonder last
tot de vragen weer kwamen
altijd over haar
altijd over thuis
en nooit over mij
en op een dag
kwam dat besef ineens binnen
zo stil dat het pijn deed
da nog niemand mij ooit echt vroeg
“hoe gaat het met u?”
dus ik begon te lopen
te werken
te blijven gaan
alsof stil staan gevaarlijk was
alsof voelen tijdverlies was
zestien en al bezig
weekend na weekend
mensen zeiden
“gij zijt moe”
maar ik lachte dat weg
want moe zijn mocht nie
als je de sterke wil zijn
tot nu
een week rust
en plots hoor ik mezelf weer
en het is raar hoe luid stilte kan zijn
ik ben nog maar achttien
ik moet het nog nie weten
ik moet nog nie alles kunnen
ik mag nog zoeken
vallen
opnieuw beginnen
ik heb gelachen
zo hard dat alles even licht voelde
ik heb gehuild
zo diep dat ik dacht dat ik brak
maar ergens bleef ik altijd recht
want ik had één doel
dat niemand zich ooit zo alleen zou voelen
als ik mij soms voelde
dus werd ik de luisteraar
de helper
degene die vraagt hoe gaat het
en blijft tot het antwoord komt
maar vandaag
voor het eerst misschien
besef ik dat ik ook iemand ben
die die vraag mag krijgen
ik sta hier nu
achttien jaar verhalen later
nie perfect
nie klaar
maar wel hier
en als ik opnieuw mocht kiezen
met alles erbij
de chaos
de twijfel
het stille verdriet
het te vroeg groot worden
ik zou opnieuw dit pad nemen
want het brak me soms
maar het vormde me ook
het leerde me zachtheid
het leerde me kracht
het leerde me dat blijven staan
ook winnen is
en vandaag kies ik iets simpel
iets dat ik te lang vergat
ik kies rust
ik kies ademhalen
ik kies dat ik ook besta
gewoon mijn naam
en deze keer
zeg ik hem zacht genoeg
dat ik hem zelf kan horen
Tanja was groot, zij mocht staan,
daarom zat ik op een stoeltje vooraan.
De zon ging langzaam onder
oh, wat was het eigenlijk bijzonder!
Met opa op zijn fiets
reden we door de brede straten.
Opa begon met trotse stem te praten:
Luister, allemaal!
Ze zijn weer in het land.
Mijn meiden zijn er weer,
en ze blijven langer dit keer!
Met onze lange, wapperende haartjes,
glanzend in de zonnestraaltjes.
Met mijn trotse smoeltje
zat ik rechtop op in mijn stoeltje.
Buurtjes en bekenden die ons herkenden
riepen: haal voor de meisjes lekkere ijsjes!
Opa wuifde met zijn hoed en zei:
Het komt allemaal goed.
Oh, wat was die reis bijzonder,
langs die brede straten
waar mensen op krukjes zaten te praten.
Knaapje van achttien maanden
slaapt rustig in oma 's schoot
die soezend knikkebolt
op de zachte sofa
rondom het vredige tweetal
kringelt licht gepruttel
door de huiskamer
gerechten op de spaarvlam
in de nabije keuken
geleiden en versterken
de zoete middagrust
om spoedig terug te roepen
naar het daagse werk.
Een gedicht over familie raakt aan iets basaals: de mensen met wie je je eerste jaren deelde, en die je herkennen zoals niemand anders dat kan. Veel mensen zoeken woorden die zeggen dat familie belangrijk is, voor een reünie, een verjaardag, of gewoon om dankbaarheid uit te spreken. Zulke verzen vieren de band, maar durven ook eerlijk te zijn over wat er soms wringt. Want familie is zelden perfect, en juist die echtheid maakt een gedicht erover herkenbaar voor iedereen. Van een dankbaar eerbetoon tot een liefdevolle plaagstoot: alles past in een familiegedicht.
Binnen de familie is er meer: gedichten over ouders, over kleinkinderen en over opa en oma. En elke verjaardag in de familie vindt zijn woorden bij de verjaardagsgedichten. Elk gedicht komt van een lid van de community.
Heb je een gedicht over jouw familie gemaakt? Deel het met ons en laat anderen er hun eigen gezin in herkennen.
