Vroeger licht
Het ooglicht is donker.
De dood kleurt zwart.
De smaak is te bitter
om nog te genieten.
De zon schijnt donker
in mijn geloken ogen.
Mijn tong proeft niet
de smaak van toen.
De luiken zijn gesloten,
Leven van licht verstoken,
Nacht de dag verdreven,
Eeuwig 't donkre duister.
Dood & sterven
Over de dood schrijven is over het leven schrijven. Deze gedichten over de dood en sterven verkennen vergankelijkheid, afscheid en wat er misschien daarna komt: bespiegelend, soms rauw, altijd oprecht.
Kilte en vuur
De kilte in mijn hart,
Verkilt mijn zijn, het zijn
Dat immer vurig brandde,
Tot jij van mij ging heen,
Mij achterliet, alleen.
Mijn hart blijft slaan,
Doet mijn bloed stromen,
Voedt mijn brein,
Houdt mijn leden warm.
Mijn gedachten keren
Steeds naar tijd van eer,
Wijl ’t heden doet te zeer.
Mijn leden doen alleen
Het nodige om
Te kunnen zijn zonder
Verlangen naar dat zijn.
Achterstevoren
Sterven is geen afscheid
Het is een glimlach
Die wordt weggeschonken
De dood hoeft geen verdriet
Sterven is niet voor altijd
Laat de glimlach onaangeroerd
Binnen op gejuich onthaald
De dood klinkt definitief
Sterven is maar voor even
Geef de glimlach tijd
Herinnering in de startblokken
De dood haalt alles uit de kast
Sterven is kort in de tijd
Iets moois in de plaats
Het maakt de dood onecht
Sterven is leven achterstevoren
Edelweiß
Het bloeide op de rand van de’afgrond,
Het was een Edelweiß,
Hij wilde het plukken voor zijn lief,
Die op hem te wachten stond.
Hij kwam niet weerom,
Plukte wel die aantrekkelijke blom,
Maar bracht hem niet aan haar,
Zij legde hem op zijn baar.
Het Verdriet van een Fiets
Ik was een meisje op de fiets
Donkerte leidde me naar huis
Sterren lachten me toe
Rubber bemiddelde tussen ijzer en aarde
Ik leidde mijn fiets naar huis
Een vriend sinds mijn verjaardag
Staat los in de garage — loopt nooit weg
Ik zie doorheen de krassen
Mijn fiets onder de hemel
Samen genieten we
De roep van mijn bed klinkt luid
IJzer is zachter dan je denkt
Mijn fiets verborgen in het struikgewas
Ochtendzon licht mijn lichaam op
Zij die me zoeken komen dichterbij
Ik heb verdriet voor wat nooit zal komen
—
Ik zal altijd een meisje blijven
Een meisje op haar fiets
De Dood als Credo
Er is genoeg dood voor iedereen
Er is een stop voor ieder leven
Die laatste halte is groot genoeg
Het is er nooit leeg
De dood klinkt als een mysterie
Een waarheid die liever alleen is
Een masker dat niet herkend wordt
Ik is niet van toepassing
De dood is het credo
Gids voor een leven
Landkaart voor de ziel
Onontdekt baart nieuwsgierigheid
De dood laat niet los
Leven draagt zijn afdruk
Diep ingedrongen
Valt er niet aan te ontkomen
De laatste gast
D’oude man leunde gebogen op ’n stok,
Wijl z’n hond trok aan d’riem.
D’avondzon kleurde ’t tafereel rood,
’n Briesje beroerde 't struweel.
'n Nachtegaal nam afscheid van de dag,
Het laatste d'oude hoorde en zag,
Wijl veerman Charon wachtte bij de Styx
Waar hij d'oude man treffen zou.
Hondje ging alleen naar huis,
Jankte klaaglijk
Voor de gesloten deur.
De kerkklok beierde ’t leste uur,
Het verse graf wachtte
Op zijn eerste en laatste gast.
Noodlot
Tranen welden uit haar ogen,
Diep verdriet om het verlies,
Deze zwartste bladzijde ooit,
Had zij liever overgeslagen.
Ze had het aan zien komen,
Afwenden loste niets op,
’t Noodlot kwam zienderogen
Stap voor stap dichterbij,
Ze kon dat niet ontlopen.
Toch kwam de klap hard aan,
Harder dan ze had verwacht,
Had als een mokerslag haar
Leven voorgoed gebroken.
De as van mijn vader
Dit is wat er van hem is gebleven
De as van een menselijk bestaan
Met één hand draag ik de neerslag
Van vijfentachtig jaren leven
Al wat vluchtig was is weggegaan
De levenskracht, de geest
Het ongrijpbare dat hem herkenbaar maakte
Deze as heeft niets unieks
Zij is als alle andere as
Tot as zullen wij wederkeren.
Hein
Zij weigerde met Hein te overleggen
Wees hem radicaal de deur
Totdat hij door de kieren van’t bestaan
Haar van alles had beroofd
En zij woedend haar verlies erkende
De ziekte had bezit van haar genomen
Er was geen plaats meer voor haar dromen
Het lijf zo eindloos moe van het gevecht.
Ondraaglijk ‘t wachten op de dood
Heeft zij haar sterven ingericht
Zij had haar toekomst opgebruikt
Het leven uitzichtloos
De losse eindjes afgehecht.
Haar kind is prachtig groot geworde.
Zij had haar zegje wel gezegd.
Haar lach breeduit geschonken.
Haar lied heeft luid geklonken,
Ik hoor nog lang de echo in mijn hart.
Euthanasie
Maandagmiddag half vier
Je hebt de timer gezet
Een tijd voor laatste dingen
Afscheid nemen
Praten over eeuwigheid en tijd
Over begin en einde
Over of er hierna nog wat is
Over dromen en bedrog
Heeft het leven je gegeven
Wat je hoopte of verlangde?
Deze dagen als juwelen in mijn hand
En dan is het maandag
Maandagmiddag half vier
Een heel leven voorbij.
Toekomsteinde
De dood, ik ken hem mijn leven lang,
maakt nooit onderscheid naar rang,
stand of kapitaal, is de dood om ’t even.
Hij laat ze net lang genoeg leven
om te doen, wat ze doen mogen,
binnen de grenzen van zijn gedogen.
Als de dood mij komt halen,
als ik dan als dode ontwaak,
Is ’t te laat om te balen.
Ik weet, dat mijn tijd voorbij is,
mijn leven is gestopt,
Ik dan verdere toekomst mis.
Niet van Hier
Men beweert dat de doden er nog zijn
Ik heb mijn ogen nooit rust gegund
Vanzelf lassen ze een pauze in
Doden vind je nergens terug
Men zegt dat de doden niet ver zijn
Mijn blik blijft het antwoord schuldig
Het onzichtbare kan niet echt zijn
Doden blijven liever in verhalen
Men zegt dat de doden dichtbij zijn
In mij een gloed zonder naam
In mijn hart is het nooit koud
Doden hebben het niet snel warm
Men zegt dat de doden op ons wachten
Mijn besluit om te blijven ligt vast
Soms hoor ik iemand me uitlachen
Donkere humor is iets niet van hier
De Doden Zijn Onrustig
De rivier is mijn leven
Water is nooit hetzelfde
Onstuimig als het moet
Kalm op het einde
De rivier is alles wat er is
Water is avontuur
Ieder verhaal klinkt anders
Het raakt nooit uitverteld
De rivier is een nieuwe start
Oversteken is het vervolg
Er is oever aan de andere kant
Groen is daar net anders
De rivier is een goeie vriend
Hij weet wat ik doe
Ik zwijg wanneer ik werk
De doden zijn onrustig
De rivier is er voor altijd
Ieder leven kent zijn dood
Veerman is voor eeuwig
Ik wou dat ik dood was
Dead End
In het holst van de nacht,
ademt de slaprnde dichter zacht.
De dood houdt getrouw de wacht,
dichters adem stokt onverwacht.
De dichter zoekt een mooi refrein,
wil niet sterven, vindt dat niet fijn,
zelfs niet eventjes noch voor de gein,
dat strookt absoluut niet met zijn lijn,
hij wil nog heel lang springlevend zijn.
Met een reuzenzwaai van zijn hand,
zwiert hij de dood uit zijn ledikant.
De dood valt met een klap op de rand
van het bed. De dichter is uit de brand,
de dood in ’t hiernamaals beland.
Er is een verschil tussen rouwen om een concreet verlies en nadenken over de dood zelf: dit thema draait om dat laatste. De dichters hier stellen de vragen die iedereen weleens wakker houden: waarom moet alles eindigen, hoe leef je met dat besef, en verandert de eindigheid niet juist de waarde van elke gewone dag? Sommigen schrijven vanuit angst, anderen vanuit aanvaarding of zelfs mild spottende nieuwsgierigheid.
Wie een dierbare verloor en woorden zoekt voor dat concrete gemis, kan beter terecht bij de overlijdensgedichten, waar ook verzen voor kaarten en uitvaarten staan. Rond het moment van loslaten zelf zijn er de afscheidsgedichten, en voor wie steun nodig heeft in donkere weken bestaat het thema troost en bemoediging. De keerzijde van al dit gepeins vind je, heel toepasselijk, bij de levensgedichten.
Bijna negenhonderd dichters gingen je voor in het benoemen van het onbenoembare. Houdt de eindigheid ook jouw pen bezig? Er is hier ruimte om je gedachten als gedicht na te laten.