De poëzie van kans: Hoe het toeval literaire creatie beïnvloedt

Het schrijven van een gedicht kan een enorme uitdaging zijn, maar het kan ook gebeuren dat de woorden uit het niets te binnen schieten. Net zoals de meeste kunstvormen, is ook de poëzie deels afhankelijk van de kans, ofwel het toeval. In dit artikel bekijken we hoe je dit kunt gebruiken om zelf tot een literaire creatie te komen. Met behulp van een aantal praktische technieken.

Techniek 1: Automatisch schrijven

We starten meteen met een van de technieken om het concept van kans en toeval een duwtje in de rug te geven. We hebben het dan over het automatisch schrijven, waarbij je als het ware begint zonder dat je van tevoren een idee hebt waarover. Je zou dit kunnen vergelijken met improviseren tijdens het acteren.

Er zijn heel wat bekende dichters en schrijvers (waaronder Hans Arp en Guillaume Apollinaire) die deze techniek hebben gebruikt, om uiteindelijk tot een fantastisch eindresultaat te komen. Het is een manier om je onderbewustzijn te laten spreken en de touwtjes te laten vieren. Waarbij je als het ware moet vertrouwen op de kans dat hier iets moois uit voort zal vloeien.

Je zou het ook kunnen zien als het omarmen van de ervaring, waarbij het toeval zal bepalen of het resultaat positief uitvalt. Iets wat je in het dagelijks leven kunt vergelijken met spelen bij Jacks. En wat tevens een interessante manier is om deze techniek op een andere manier eens te testen, via een korte roulette of slot sessie.

Techniek 2: Aleatorische poëzie

Deze techniek wordt wederom veel toegepast in andere kunstvormen, waaronder het creëren van muziek. Het is een techniek waarbij het toeval een zeer belangrijke rol speelt. "Alea" betekent zelfs "dobbelsteen in het Latijn". Het gaat hierbij om een willekeurige manier van schrijven, binnen een specifiek raamwerk.

Het leuke is dat we ook hier weer een referentie kunnen maken naar kansspelen zoals slots en roulette, aangezien het gaat om toeval versus kansberekening. Twee termen die ook onlosmakelijk verbonden zijn aan kansspelen. Om terug te grijpen naar de kunst van poëzie, is aleatorisch schrijven een geweldige manier om uit een "dichtersblok" te komen.

Brion Gysin en William S. Burroughs hebben hiervoor een leuke methode bedacht met de naam "cut-up". Hierbij worden bestaande teksten gehaald uit allerlei bronnen, om vervolgens een totaal andere combinatie te vormen. Wat door deze twee wordt beschreven als "het uitspelen van het toeval".

Het groeperen van gedichten, aleatorische gedichten

Tot slot kunnen we het niet laten om een techniek te delen van Peter Diefenbach uit 1987. Hij creëert aleatorische gedichten door het "imiteren van kunst". Hjj heeft hiervoor eigen programma's geschreven, die ieder een selecte woordenschat kennen van ongeveer 100 woorden. Op basis daarvan zet hij het toeval aan het werk.

Hij heeft deels invloed op het proces doordat hij een specifiek thema of stelling kan inbrengen, wat hij zelf de bouwstenen noemt van het eindresultaat. We sluiten af met deze zin, uit zijn gedicht Moraalfilosoof:
"Vanaf het begin is elke interpretatie tolerant geweest!"

Bron: https://www.pdiefenbach.de/gedichte_aleatorisch.html

Heb je zelf een mooi gedicht gemaakt, eventueel met behulp van de eerdere technieken, plaats het dan hier!