Afscheid
Waar vrienden zeer schrikken
blikken vangen en verlangen
naar het oude
moeten zij het doen met koude
uit ijzige oostenwinden
wind-koude-frequenties
dimensies zwijgen en spreken
in spiralen van verwarming
en ver-ijs-tijden
het spiegelen in
een maatschappij die onrustig
verkillend en ondergronds warm
hartig wil leven
Afscheidsgedichten
Afscheid nemen doen we vaker dan we willen: van mensen, van plekken, van hoe het was. Deze afscheidsgedichten geven woorden aan dat loslaten, soms bij een overlijden, soms bij een vertrek of het einde van iets moois.
Afscheid
In gedachten neem ik afscheid
laat hen nog niet los
ademend
in de nadagen van hun ouderdom
de ooms en tantes die mijn ouders
ver en lang voorbij gingen
in aardetijd
lijden aan het leven
hier voel ik weer de dood
die vandaag achter de schermen
wacht om morgen toe te slaan
Afscheid
Zo ik mij vandaag
als laatste
in verkozen stand
uit het land trek
werkt het zonlicht
samen met de wind
mee aan loslaten
we praten over afscheid
en altijd weer rijdt
de trein
voort
Ik bid
voor hen die na mij komen
en laat het gaan
er staan ramen open…
Afscheid zonder het te kennen
wat ik ook vermag te wezen, de tijdlijn
scheidt mijn discrepantie en hallucineert
zonder het vermogen tot herstel, een treurnis
is als een gebroken hart met in het midden
een lamgeslagen vleugel
het beeld herrijst en herroept de enkelvoudige
zich aan te sluiten bij de meute, trendvolgers vertragen
hun tred en wankelen bij een linkse tegenwind, geen kleur
want kleuren spreken zonder stem
hoezeer hoezee, wanneer o wee treft mijn blik
jouw aardse moed en verijdel jij mijn hand
om het licht dat jij mij gaf vroegtijdig te koelen
in het vuur uit het donker verleden
Afscheid geeft hoop
ik mis de vorst
in mijn cyclisch denken
het ijswater van de sloten
de lucht met bevroren idealen
ik mis het afscheid
en verzwijg de spijt
van dat ik leef en de bloemen
die ik je nooit gaf
ik mis de vogels in je ogen
de tempel van je fatsoen
de nissen waar ik kon schuilen
soms wens ik, was het maar als toen
Het ga je goed
en steeds weer je naam te horen vallen
brengt in mij de wee die met pijn de
poorten heeft gesloten in
een amendement van
het heeft zo moeten zijn
doch wie de vrucht werpt
en zelf met beide handen vangt
is in mijn hart een avant-garde
waarmee ik poëzie bedrijf
in naakte edelkunst
jouw aderen gevuld met
zuiver kristallen bloed
is mijn huiver nu ik je
verlaten moet – voorgoed
afscheid
En ergens in mijn gefluister
ben jij de merel die mij zingt
zelfs nu, nu ik de kerstvreugde
niet kan bezingen
eens een belofte, twee gouden ringen
liefde voor het leven
maar nu ik als oude boom
mij wil gaan enten in een nieuw
leven zal ik eerst mij ontdoen
van oude bladeren
toch een paar raderen zullen
in mijn hart
blijven draaien, die van mijn
vlees en bloed
Zo te zijn als sterven
In blakend goud ontmoet ik jou
aan het eind van mijn eerste levensjaar
al zie jij er ouder uit geef ik
je toch mijn hand en vraag je
om voor even mijn moeder te zijn
niet te lang, want moeders sterven
voor je ze kent en het geluk
wat ik lees in het venster van mijn
buurman is gelijk vaders troef, de kaart
die hij nooit heeft gehad
afscheid heb ik al genomen
maar ik weet alleen nog
niet van wie
afscheid
Niet meer dan de helft
kan ik jou geven
het andere deel dat is mijn leven
*
nog schijnt het licht
over je tranen
op je dood gezicht, je rimpels
verstijven en het wit begint
maar ik weiger
het laken over je hoofd
te trekken, laat me nog
een poosje bij je blijven
neen zeg maar niets
het is goed om deze
stilte te laten spreken
Sluit de deur
waarachter jonge lentes
met gouden zomers
in jaren
met elkaar zijn verweven
parels
van herinneringen
die men
terugblikkend
met enig weemoed nu verlaat
zal ‘n volgend
seizoen openbreken
waarin ook de schoonheid van
herfstdagen op
nieuwe vleugels
nog
zoveel
deuren open slaat
Je komt niet meer
Ik had gehoopt dat je zou komen vanacht
Ik had het dan wel niet verwacht
Die houd niet meer van mij heb je vast gedacht
Je bent opnieuw niet gekomen
Alleen elke nacht opnieuw in mijn dromen
Je kwam weer met een flauwe smoes aan de telefoon
Net als in die laatste droom
Ik had gehoopt dat je net zo dacht
Ik had gehoopt dat je mij net zo acht
Ik had gehoopt, we gaan samen heen
Maar opnieuw sta ik weer alleen
Opnieuw teleurgesteld
Opnieuw ingesteld
Ik verwacht het dan niet meer en toch
Doet de teleurstelling me steeds zeer
Je hebt vast gedacht die wil me niet meer
Ik wil jou nog elke dag
Ik wil jou nog elk moment
Maar zo langzamer hand ben ik er wel aan gewend
Ik denk dat je me niet langer kent
Ik jou nog wel steeds
En ik weet reeds
Dat je niet zal komen
Alleen nog in mijn dromen
— Tjieka
Was je er maar
Was je maar hier
Hier
Naast mij
Staande aan mijn zij
Was je maar bij mij
Was je er maar
Deelde we dingen die ik diep bewaar
Was je maar niet weg
Dan was de weg
Die ik afleg
Minder zwaar
Was je er maar
— Tjieka
Einde is daar
Aan alles komt een eind,
aan 't goed en aan 't kwaad.
Niets in het leven is oneindig
en toch is de cirkel van het leven rond.
De maanden, de dagen, de uren en minuten zijn geteld,
het leven hier op aarde is klaar, nu ga je verder, maar waar?
— Jaffa
bloemen liegen lente
je stoel is leeg
gisteren ligt in
kruimels op tafel
bloemen liegen lente
bloeien uit voorbij
je kraakt in de vloer
zucht bij het
sluiten van gordijnen
laat jezelf verdwijnen
als ik je nodig heb
je leest vragen
in mijn ogen
ziet het onvermogen
om met jou te leven
ik kan je niet meer geven
je hebt vandaag
mijn beeld gebroken
scherven zijn mijn pijn
ik veeg de chaos bij elkaar
en lijm de stukken maar
Doei lieve Tante
Daar stond je dan. Je stond elke keer weer voor mij klaar.
Maar waar ben je nu. Ik mis je nu zo erg.
Je zei altijd ik laat jou niet in de steek nee nooit.
Ik weet de laatste momenten ook nog.
Die blik in je ogen, en je zei het gaat goed.
Dat waren de laatste woorden uit jouw mond.
Je viel in slaap, en kwam niet meer terug.
En ik dacht bij mezelf waarom ben ik dat niet.
Mijn leven werd een puinhoop zonder jou, en als jij er nog was kwam het goed.
Dan zorgde je voor papa en oma.
Ook al hadden ze verdriet aan mijn gemis.
Maar ja dat is niet zo.
Nu moet ik er voor papa zijn.
En voor mijn zus en mijn tweeling broertje.
Maar jij kon dat goed.
En toch weet ik je staat naast mij.
Bij alles wat ik doe sta je zij aan zij.
Loslaten in woorden
Een afscheidsgedicht hoeft niet altijd over de dood te gaan. We nemen ook afscheid van een collega die vertrekt, van een huis, van een levensfase die voorbij is. Wat al die momenten delen, is dat je iets moois wilt zeggen voordat je loslaat: een dankbaar woord, een herinnering, een wens voor wat komt. Voor het ene afscheid past een kort vers, voor het andere een langer gedicht. Een zelfgeschreven tekst maakt zo’n moment persoonlijker dan een standaardkaart, of je hem nu voordraagt of in een boekje schrijft. Zo geef je een moment van loslaten iets blijvends om aan vast te houden.
Gaat het om een definitief afscheid, kijk dan bij de overlijdensgedichten. Zoek je steun bij het gemis, dan bieden troost en bemoediging en verzen over verdriet houvast. Alle gedichten zijn eigen werk van onze dichtende leden.
Heb je zelf ooit een afscheid in woorden gevangen? Plaats je gedicht; misschien helpt het een ander bij het zijne.